Stare Kawkowo i okolice – co zobaczyć w najpiękniejszej wiosce na Warmii

Pamiętam ten dzień jak wczoraj. Jechaliśmy wąską drogą między polami, nawigacja dawno przestała działać, a my po prostu kierowaliśmy się w stronę zachodzącego słońca. Gdzieś między Jonkowem a niczym – bo tak nam się wtedy wydawało – droga skręciła łagodnie w prawo i nagle zobaczyliśmy to: kilkanaście domów rozrzuconych na falistych wzgórzach, stare lipy wzdłuż drogi, bociana na słupie i ciszę tak głęboką, że aż dzwoniła w uszach. Stare Kawkowo. Wiedzieliśmy od razu, oboje, bez słowa – to jest to miejsce. Tutaj zostajemy.

Gdzie leży Stare Kawkowo?

Stare Kawkowo to niewielka wioska w gminie Jonkowo, położona około 15 kilometrów na zachód od Olsztyna, w samym sercu Warmii. Jeśli szukacie jej na mapie, znajdziecie ją między Jonkowem a Gietrzwałdem – dwoma miejscowościami, które same w sobie są już daleko od głównych szlaków turystycznych. Stare Kawkowo leży jeszcze dalej od wszystkiego. I właśnie o to chodzi.

Dojazd jest prosty: z Olsztyna kierujecie się na Jonkowo, a potem skręcacie na południe. Po kilku minutach jazdy między polami rzepaku i łąkami pełnymi koniczyny pojawia się nasza wioska.

Do najbliższego sklepu w Jonkowie jest 5 kilometrów. Do jeziora skolity, gdzie latem pływamy na SUP-ie – 4 kilometry. Do Olsztyna z jego starówką, amfiteatrem i galeriami – kwadrans samochodem. Wystarczająco blisko, żeby nie czuć się odciętym od świata. Wystarczająco daleko, żeby świat o Was zapomniał.

Historia wioski

Warmia ma swoją historię pisaną warstwami, i Stare Kawkowo nie jest wyjątkiem. Wioska istniała tu od stuleci – najpierw jako pruskie osiedle, potem jako część państwa krzyżackiego, a od XVI wieku jako spokojna warmińska osada w granicach Prus Wschodnich. Przez wieki żyli tu niemieccy rolnicy, którzy sadzili jabłonie, budowali kamienne fundamenty i stawiali drewniane stodoły, których resztki można tu znaleźć do dziś.

Po 1945 roku historia utkała nową drogę. Dawni mieszkańcy odeszli, a na ich miejsce przybyli osadnicy z różnych stron Polski – z Kresów, z centralnej Polski, z Mazowsza. Przynieśli ze sobą swoje tradycje, swój język, swoje wspomnienia. I zaczęli żyć wśród obcych jabłoni i cudzych fundamentów, powoli czyniąc je swoimi.

Dziś warmai przeżywa cichą odnowę. Coraz więcej osób szuka tu spokoju, bliskości natury i tego trudnego do opisania poczucia, że czas płynie tu inaczej. Że nie trzeba się spieszyć. Że można po prostu być. Stare siedliska są odrestaurowywane z szacunkiem dla tego, co było. Nowe życie wrasta w stare mury. I to jest piękne.

Co zobaczyć w Starym Kawkowie i okolicach

Nie będziemy Was okłamywać – w Starym Kawkowie nie ma muzeum, nie ma zabytków z tablicą informacyjną, nie ma nawet kościoła. To, co tu jest, to coś zupełnie innego. To krajobraz, który zatrzymuje oddech.

Wyobraźcie sobie: faliste pola ciągnące się aż po horyzont, przedzielone pasami starych drzew. Łąki, na których w czerwcu kwitną dziesiątki gatunków dzikich kwiatów. Bociany gnieżdżące się na słupach elektrycznych dosłownie kilkadziesiąt metrów od naszego domu.

Architektura warmińska jest tu widoczna na każdym kroku – czerwona cegła, kamienne podmurówki, szerokie stodoły. Wiele z tych budynków pamięta XIX wiek. Między nimi rosną stare grusze i jabłonie – pozostałości dawnych sadów, a które wciąż rodzą owoce każdej jesieni.

W okolicy warto zobaczyć Jonkowo z jego neogotyckim kościołem, sanktuarium maryjne w Gietrzwałdzie (jedyne uznane przez Kościół miejsce objawień maryjnych w Polsce), a przede wszystkim – jezioro skolity, które jest naszym ulubionym miejscem na letnie popołudnia. Jeśli lubicie dłuższe wycieczki, las ciągnący się na południe od wioski kryje ścieżki, które można eksplorować godzinami.

Jak spędzić czas w Starym Kawkowie

To pytanie słyszymy często i zawsze uśmiechamy się, zanim odpowiemy. Bo odpowiedź brzmi: to zależy, czego szukacie.

Rowery. Drogi wokół Starego Kawkowa są idealne do jazdy na rowerze – mało ruchu, łagodne pagórki, piękne widoki na każdym zakręcie.

Spacery i grzybobranie. Las zaczyna się kilkaset metrów od naszego siedliska. Jesienią zbieramy tu prawdziwki, kurki i podgrzybki. Wiosną chodzimy na spacery, słuchając kukułek i obserwując, jak las budzi się do życia. Nie trzeba planować trasy — wystarczy iść przed siebie.

Woda. Jezioro skolity jest niewielkie, ale urokliwe. Latem zabieramy nasz SUP i pływamy po spokojnej wodzie, obserwując kormorany na brzegu. Nie ma tu tłumów, nie ma wypożyczalni sprzętu wodnego, nie ma muzyki z głośników. Jest cisza, woda i niebo. kolejnym niezwykłym jeziorem jest marąg , na którym znajduje się 5-ektarowa wyspa lipowa, która posiada status rezerwatu krajobrazowego oraz faunistycznego i ma na celu ochronę żyjącej tu kolonii kormoranów oraz ponad stuletniego starodrzewu lipowo-dęboweo.

Obserwacja nieba. To coś, co okazało się jednym z największych darów tego miejsca. W Starym Kawkowie prawie nie ma zanieczyszczenia świetlnego. W bezchmurną noc widać Drogę Mleczną gołym okiem. Sierpniowe Perseidy oglądamy leżąc na kocu w ogrodzie.

Nic. Tak, to też jest opcja. I może najlepsza. Usiąść na ławce przed domem z kawą, patrzeć jak chmury przesuwają się nad polami, słuchać wiatru w akacjach. Nie robić nic i nie czuć z tego powodu ani odrobiny wyrzutów sumienia. W Starym Kawkowie nicnierobienie jest formą sztuki.

Camp Warmia – nasze siedlisko w sercu wsi

Kiedy kupiliśmy nasze siedlisko, było w opłakanym stanie. Stary dom, stodoła, w której gnieździły się jaskółki (one zresztą wróciły i dalej tu mieszkają — pilnujemy, żeby miały swoje miejsce). Remontowaliśmy powoli, z szacunkiem dla tego, co zastaliśmy, i z myślą o tym, że chcemy się tym miejscem dzielić.

Dziś Camp Warmia to odrestaurowane siedlisko warmińskie, w którym można wynająć dom wakacyjny dla 4 osób – z dwiema sypialniami, w pełni wyposażoną kuchnią i łazienką. Na terenie mamy też stodołę przerobioną na świetlicę, gdzie można spędzać wieczory przy dużym stole, grać w gry planszowe albo po prostu siedzieć i rozmawiać. A nasza perełka – zabytkowy kamper VW Westfalia – czeka na tych, którzy chcą spać pod gwiazdami, ale z dachem nad głową.

Dla gości mamy deskę SUP, grill, bezpłatny parking i WiFi – choć szczerze mówiąc, zachęcamy do wyłączenia telefonu przynajmniej na jeden dzień. i co ważne, całe siedlisko wynajmujecie na wyłączność. Jeśli chcecie poznać naszą historię – zapraszamy na podstronę „O nas”. A jeśli już wiecie, że to jest miejsce dla Was – sprawdźcie dostępność i zarezerwujcie pobyt.