Olsztyn to fantastyczne miasto — z piękną starówką, zamkiem nad Łyną i amfiteatrem, w którym latem grają najlepsze polskie zespoły. Ale jeśli pytacie nas, gdzie zaczyna się prawdziwa magia tego regionu, powiemy Wam bez wahania: za granicami miasta. My mieszkamy piętnaście kilometrów od Olsztyna, w małej wiosce na Warmii, i przez ostatnie lata odkryliśmy w okolicach Olsztyna tyle miejsc, że moglibyśmy o nich opowiadać godzinami. Wybraliśmy dziesięć, które polecamy każdemu — jako lokalni mieszkańcy, nie jako przewodnik z książki.
1. Spływ kajakowy rzeką Łyną
Łyna to nasza ulubiona rzeka — spokojna, kręta, otoczona lasami i łąkami. Spływ kajakowy z Olsztyna w kierunku Dobrego Miasta to idealna wycieczka na pół dnia. Rzeka jest na tyle spokojna, że bez problemu popłyną nią nawet początkujący i rodziny z dziećmi. Po drodze mijasz stare mosty, sarny pijące wodę na brzegu i miejsca tak ciche, że słyszysz tylko wiosło i ptaki. Wypożyczalnie kajaków znajdziesz w Olsztynie — polecamy startować z okolic Parku Centralnego. Trasa 15-20 km zajmuje około 4-5 godzin z przystankami na piknik.
2. Zamek w Lidzbarku Warmińskim
Jeśli widzieliście tylko zamek w Olsztynie, musicie dojechać do Lidzbarka Warmińskiego — 45 km na północ. To jeden z najlepiej zachowanych zamków gotyckich w Polsce, dawna rezydencja biskupów warmińskich. Mieszkał tu sam Mikołaj Kopernik, a wnętrza robią wrażenie: krużganki, freski, komnaty biskupie. Zabieramy tu wszystkich naszych gości i za każdym razem widzimy te same szeroko otwarte oczy. Zamek otacza park z przechadzkami nad rzeką Łyną. Można tu spokojnie spędzić pół dnia. Bilet wstępu kosztuje kilkanaście złotych — stosunek ceny do wrażeń jest niesamowity.
3. Szlak rowerowy Green Velo
Green Velo to najdłuższy szlak rowerowy w Polsce — ponad 2000 km wzdłuż wschodniej ściany kraju. I przebiega tuż obok Olsztyna! Nie trzeba jechać całego szlaku — wystarczy wybrać odcinek. My najczęściej wskakujemy na Green Velo w okolicach Olsztyna i jedziemy na północ, w stronę Dobrego Miasta. To nasz ulubiony szlak na rower — asfaltowe ścieżki prowadzą przez pola, lasy i warmińskie wsie, gdzie czas zatrzymał się kilkadziesiąt lat temu. Nawierzchnia jest doskonała, oznakowanie czytelne, a ruch samochodowy praktycznie zerowy. W Camp Warmia mamy rowery dla gości — wystarczy wsiąść i jechać.
4. Sanktuarium w Świętej Lipce
Święta Lipka leży około 70 km na wschód od Olsztyna i jest jednym z tych miejsc, które zapierają dech w piersiach niezależnie od tego, czy jesteś wierzący, czy nie. Barokowa bazylika z XVII wieku ma jedne z najpiękniejszych organów w Europie — 4000 piszczałek, ruchome figurki aniołów i gwiazd, które ożywają podczas koncertu. Letnie koncerty organowe odbywają się codziennie i trwają około 20 minut. Wejście jest bezpłatne. Siedzisz w tej pięknej bazylice, słuchasz muzyki, która wypełnia każdy zakamarek, i na chwilę zapominasz o całym świecie. Naprawdę warto.
5. Jezioro Ukiel (Krzywe)
Największe jezioro w granicach Olsztyna — i jedno z największych jezior miejskich w Polsce. Ukiel ma piękną plażę miejską z infrastrukturą: molo, boiska, wypożyczalnia SUP-ów i kajaków. Latem to ulubione miejsce olsztynian na popołudniową kąpiel. My przyjeżdżamy tu czasem z naszą deską SUP i pływamy po spokojniejszej, północnej stronie jeziora. Zachody słońca nad Ukielem są legendarne — pomarańczowe niebo odbijające się w wodzie, cisza i tylko odgłos wioseł. Jeśli nie macie własnego sprzętu, na plaży miejskiej wszystko wypożyczycie na miejscu.
6. Gietrzwałd
Gietrzwałd to mała wieś 20 km na południe od Olsztyna — i jedyne miejsce w Polsce, gdzie Kościół oficjalnie uznał objawienia maryjne. W 1877 roku Matka Boska ukazała się dwóm dziewczynkom i co niezwykłe — mówiła po warmińsku (w lokalnym dialekcie polskim). Dziś Gietrzwałd to spokojne sanktuarium, bez komercji i tłumów. Jest tu piękny kościół, droga krzyżowa w parku i atmosfera, która uspokaja nawet najbardziej zapracowane umysły. My lubimy tu przyjeżdżać rowerem z Camp Warmia — to około 12 km przez przepiękne warmińskie wzgórza.
7. Kanał Elbląski
To jedna z najbardziej niezwykłych atrakcji inżynieryjnych na świecie — i leży nieco ponad godzinę jazdy od Olsztyna. Kanał Elbląski to droga wodna z XIX wieku, na której statki pokonują różnicę poziomów nie przez śluzy, ale przez… szynowe pochylnie. Łódź wjeżdża na wózek, który ciągnie ją po trawie na wzgórze, a potem zjeżdża z drugiej strony z powrotem na wodę. Kiedy pierwszy raz to widzieliśmy, nie mogliśmy uwierzyć własnym oczom. Rejs całym kanałem trwa kilka godzin, ale można też zobaczyć jedną pochylnię i wrócić. System pochylni jest unikatowy w skali świata — warto to zobaczyć przynajmniej raz w życiu.
8. Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
Zamek kapituły warmińskiej w centrum Olsztyna to nie tylko zabytek — to miejsce, w którym żył i pracował Mikołaj Kopernik. Dziś mieści się tu Muzeum Warmii i Mazur z ekspozycjami o historii regionu, gotyckiej architekturze i astronomii. Warto zobaczyć tablicę astronomiczną Kopernika na ścianie krużganku — to oryginalny instrument, którym prowadził obserwacje. Muzeum jest niewielkie, ale treściwe. Po zwiedzaniu spacer wzdłuż Łyny — zamek stoi na wysokim brzegu rzeki — to obowiązkowy punkt programu. Latem w piątki wieczorami na murach zamku odbywa się pokaz świetlny opowiadający historię Kopernika.
9. Tradycyjna kuchnia warmińska
Okolice Olsztyna to raj dla smakoszy lokalnej kuchni. Kartacze (kluski ziemniaczane z mięsnym farszem) to warmińska odpowiedź na litewskie cepelinai — ciężkie, sycące i niesamowicie smaczne. Sękacz — ciasto pieczone na rożnie warstwa po warstwie — to dzieło sztuki i smaku, które kupisz na lokalnych jarmarkach i w wybranych piekarniach. Do tego warmińskie miody, sery z lokalnych gospodarstw i wędliny z okolicznych masarni. Na targowisku miejskim w Olsztynie znajdziesz świeże, lokalne produkty od rolników, którzy przyjeżdżają z okolicznych wsi. My regularnie kupujemy tam jajka, warzywa i domowe przetwory. To zakupy, które smakują inaczej niż cokolwiek z supermarketu.
10. Okolice Starego Kawkowa — baza wypadowa na Warmię
I na koniec — nasze okolice, bo bylibyśmy nieuczciwi, gdybyśmy ich nie polecili. Stare Kawkowo leży 15 km od Olsztyna, w samym sercu warmińskiego krajobrazu: faliste pola, aleje lipowe, bocianie gniazda na słupach i drogi, na których nie spotkasz nikogo przez kilometry. Rowerem można stąd dojechać nad jezioro Wadąg (4 km), do Jonkowa po świeże pieczywo (5 km) albo do Gietrzwałdu przez wzgórza (12 km). To idealna baza wypadowa do wszystkich miejsc z tej listy — a wieczorem wracasz do ciszy, ogniska i gwiazd, których w mieście nie zobaczysz. Jeśli szukacie miejsca, z którego można eksplorować okolice Olsztyna w swoim tempie, zapraszamy do naszego domu i stodoły. A jeśli macie pytania — napiszcie do nas, chętnie podpowiemy najlepsze trasy.
Najczęściej zadawane pytania
Co warto zobaczyć w okolicach Olsztyna z dziećmi?
Okolice Olsztyna są idealne dla rodzin z dziećmi. Polecamy spływ kajakowy Łyną (spokojna rzeka, bezpieczna dla dzieci od 5 lat), plażę miejską na Ukielu z infrastrukturą i ratownikami, zamek w Lidzbarku Warmińskim (interaktywne ekspozycje) oraz wycieczki rowerowe po Green Velo — asfaltowe ścieżki z dala od ruchu samochodowego. W Camp Warmia dzieci uwielbiają biegać po łąkach, szukać żab nad stawem i oglądać bociany z bliska.
Jakie atrakcje są blisko Olsztyna?
W promieniu godziny jazdy od Olsztyna znajdują się: zamek biskupi w Lidzbarku Warmińskim, sanktuarium w Świętej Lipce z koncertami organowymi, Kanał Elbląski z unikalnymi pochylniami, sanktuarium w Gietrzwałdzie, szlak rowerowy Green Velo oraz dziesiątki jezior idealnych do kąpieli i sportów wodnych. Okolice Olsztyna oferują atrakcje na każdy gust — od historii i kultury po aktywny wypoczynek na łonie natury.
Ile czasu potrzeba na zwiedzenie okolic Olsztyna?
Minimum tydzień, a i tak nie zobaczycie wszystkiego. Na spokojne zwiedzanie zamków i sanktuariów potrzeba 2-3 dni. Spływ kajakowy to kolejny dzień. Wycieczki rowerowe — 2-3 dni. A do tego dochodzą plaże, lokalna kuchnia i po prostu odpoczynek. Nasi goście zazwyczaj przyjeżdżają na tydzień i mówią, że to za mało. Polecamy minimum 5 dni, żeby naprawdę poczuć ten region.
Czy okolice Olsztyna nadają się na rower?
Absolutnie tak! Okolice Olsztyna to jeden z najlepszych regionów na rower w Polsce. Szlak Green Velo przebiega tuż obok miasta, a lokalne drogi — szczególnie na Warmii — mają bardzo mały ruch samochodowy. Teren jest pagórkowaty, ale łagodnie — idealne do rekreacyjnej jazdy. W Camp Warmia udostępniamy gościom rowery za darmo i podpowiadamy sprawdzone trasy o różnej długości — od 10 km spacerowych pętli po 50 km całodziennych wypraw.